Хура хăвăл

«Хаббл» телескоп витĕр сăнанă ӳкерчĕк: Хастар галактика M87. Галактика тĕшшинче хура хăвăл пулма пултарать. Сăн çинче 5 пин çутă çулталакĕ тăршшĕ релятиви юхăвĕ

Шаблон:Физика теорийĕ Хура хăвăл, çавăн пекех Хура шăтăк —уçлăх-вăхăтăн çав тери вăйлă гравитаци туртăмĕллĕ пайĕ, унăн таврашĕнчен çутă хăвăртлăхĕпе куçакан объектсем те (çав шутра çутăн хăйĕн кванчĕсем те) уйрăлса каяймаççĕ.

Çак пайăн чиккисене пулăмсен горизончĕ, унăн хапин виçине гравитаци радиусĕ теççĕ. Сферăлла симметриллĕ хура хăвăл чухне çав виçе Шварцшильд радиусĕ ятпа паллă, вăл çак формулăпа палăрăнать:

$r_s=\frac{2GM}{c^2}$,

кунта c — çутă хăвăртлăхĕ, M — хура хăвăл масси, G — гравитаци константти.

Хура хăвăлсем пирки пĕлӳн кун-çулĕ

Пĕлӳ кун-çулĕнче виççĕ тапхăра палăртаççĕ:

Хура хăвăлсем валли Эйнштейн танлаштарăвесен тупсăмĕсем

Шварцшильд шутлани

Сăнарçă ĕçĕ: хура хăвăл тавра çаврăнакан вĕрӳ плазмăн аккреци дискĕ.

Çавăн пекех пăхăр

• OJ 287
• Шурă хăвăл
• en:Gravastar

Вуламалли

• Шаблон:Кĕнеке
• Шаблон:Статья

Каçăсем

• Чёрные дыры - что это. Описание. Фото. Шаблон:Webarchive
• Чёрные дыры — статья в Физической энциклопедии
• У. Дж. Кауфман. Космические рубежи теории относительности (главы из книги)
• Scientific.ru - "Сколько ангелов может танцевать на булавочной головке?" - Термодинамика чёрных дыр
• habrahabr.ru - Падаем в чёрную дыру
• Чёрные дыры и структура пространства-времени Хуан Малдасена (Juan Maldacena), Институт высших исследований, Школа естественных наук, Принстон, Нью-Джерси, США
• Большой адронный коллайдер (БАК) и чёрные дыры Шаблон:Webarchive
• Программа для визуализации полетов вокруг черной дыры Шаблон:Webarchive
• Научно-познавательный фильм о возникновении «Чёрных дыр» Шаблон:Webarchive (видео)
• Анатолий Черепащук. "Новые формы материи во Вселенной. Оптические исследования рентгеновских двойных звездных систем, ч. 2" Шаблон:Webarchive, цикл лекций «ACADEMIA» (видео)
• Южно-европейская Обсерватория — Исследование черной дыры в центре Млечного Пути Шаблон:Webarchive (видео)
• Сверхмассивные чёрные дыры - док. фильм BBC Horizon, посвящённый сверхмассивным чёрным дырам, находящимся в центре галактик Шаблон:Webarchive (видео)
• Астрономы впервые увидели, как черная дыра разорвала звезду РИА Новости, 17 июня 2011

Шаблон:Çăлтăрсем